Tortikolis Neden Olur?

Tortikolis, bükülmüş anlamına gelen Latince TORTİ ve boyun anlamına gelen COLLİS kelimelerinden oluşur. Tortikolis toplumda %1.3 oranında gördüğümüz bir sorundur. Ortopedik veya ortopedik olmayan nedenlerle ortaya çıkabilir. Ortopedik olmayan tortikolis nedenleri arasında göz problemleri %20’ye yakın bir oranda görülür.

Tortikolis, boyunda eğiklik anlamına gelmektedir ve bazı hastalarda göz sorunları ve şaşılık nedeniyle ortaya çıkabilmektedir. Kafa duruşu, kafa eğimi, yüz dönüşü, çene yüksekliği veya çenenin aşağıda tutulması gibi farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Tortikolis’e neden olan şaşılık veya göz kayması bazı durumlarda çok kolayca anlaşılabilirken, bazı durumlarda sadece özel göz muayene testleri ile ortaya çıkabilmektedir.

Tortikolis Nedenleri Nelerdir?

• Göze ait sebepler
• Ortopedik
• Nörolojik

Ortopedik ve nörolojik sorunların ortaya çıkartılması ve tedavisinde, ilgili branş uzman hekimlerinin yapacağı muayene ve tetkikler önem taşımaktadır. Tipik olarak ortopedik yani boyun kası kısalığına bağlı olan tortikolislerde, uyurken hep aynı tarafa yatma eğilimi bulunur. Göze bağlı tortikolis durumunda ise uyurken baş normal veya diğer tarafa da eğerek uyuma olur ayrıca bir gözün bir süre kapatılması sonrası baş eğikliği düzeltir.

Göz sorunları nedeniyle ortaya çıkan tortikolis sorununun anlaşılabilmesi için de detaylı bir göz muayenesi önem taşır. Tortikolis nedeniyle başvuran hastalarımızda öncelikle gerçekleştirdiğimiz muayene ve tetkiklerin başlıkları şu şekildedir:

• Göz numaralarının ölçümü
• Göz hareketlerinin her yöne değerlendirmesi
• Görme oranlarının tespit edilmesi
• Göz kapakları ve gözün anatomik değerlendirmesi
• Bielschowsky üç basamak testi
• Retina muayenesi
• Mikroskopik göz muayenesi
• Nistagmus muayenesi

Tortikolise neden olan en sık karşılaştığımız problem gözü hareket ettiren üst çapraz kasın (superior oblik kası) güçsüzlüğü veya çalışmamasıdır. Bu problemden sonra göz titremesi yani nistagmus sorunu da sıklıkla boyun eğikliğine yol açabilmektedir.

Gözde Yukarı Kayma / 4.Sinir Felcine Bağlı Tortikolis Neden Olur?

Gözü hareket ettiren kaslarda üst çapraz kas (superior oblik kası) gözün aşağı ve içe hareketini sağlar. Bu kası hareket ettiren 4.sinir isimli sinir çalışmaması durumunda göz aşağı-içe bakma hareketini yeteri kadar yapamaz ve gözün hareket dengesi yukarı kayma şeklinde ortaya çıkan bir duruma dönüşebilir.

Bu yukarı kayma öncelikle ilk ortaya çıktığı dönemlerde fark edilmeyebilir. Doğumdan 4-6 ay gibi sonraki zamanlarda (iki göz ile bakma yeteneğinin gelişmesi sonrasında) baş eğikliği veya gözde yukarı kayma ortaya çıkabilir.

Gözde Yukarı Kaymanın İlk Aylarda Belirgin Olmayacağını Belirttik, Peki Bunu Nasıl Anlayabiliriz?

Burada anahtar rolü baş eğme testi yani Bielschowsky üç basamak testi ile anlıyoruz.

Bu iki bakış pozisyonunun belirlenmesi sonrasında başın her iki tarafa eğildiğinde gözdeki kayma ortaya çıkartılabilmektedir.

1) Görme kalitesini arttırmak amaçlı

• Astigmatizm (özellikle oblik açıları olan astigmat)
• Nistagmus (göz titremesi)
• Göz kapaklarında düşüklük
• Tek gözde görme azlığı
• Göz bozuklukları (hipermetropi, miyopi)

2) Göz kaslarında dengesizlik

• A veya V tipindeki iç-dışa göz kayması
• Göz sinir felcine bağlı şaşılıklar
  • Üst oblik kası felci
  • Duane sendromu
  • Altıncı sinir felci
  • Üçüncü sinir felci
  • Alt oblik kas felci
• Göz kaslarında kısalma-sertleşme ile oluşan şaşılıklar
  • Brown sendromu
  • Tiroide (guatr) bağlı göz şaşılıkları
  • Göz çevresindeki kemiklerde travma nedeniyle kırıklar
  • Doğumsal göz kaslarında sertleşme (Congenital fibrosis of extraocular fibrozis)
• Gözlerde yukarı kayma (Disosiye vertikal deviasyon)
• Beyindeki görme alanı hasarı

3) Göz dışı tortikolis nedenleri

• Ortopedik nedenler
  • Travmatik veya iltihabi miyozit
  • Doğumsal kas-iskelet anormalikler
  • Sterno kleido mastoid kasının fibrotik kısalması
  • Klippel-Feil sendromu
  • Occipito-servikal daralma
• Nörolojik nedenler
  • Boyun omurga kanalında daralma
  • Plagiosefali
  • Koronal kafa kemiklerinde erken birleşme
  • Asimetrik sağırlık
  • Beyin sapına ait sorunlar

Nistagmus ve Boyun Eğikliği veya Baş Çevirme Neden Olur?

Nistagmuslu yani göz titremesi problemi olan hastalar genellikle titremenin büyüklüğünü en aza indiren bir bakış açısına sahip olacaktır. Bu bakış açısına null point adını veriyoruz veya null bölge olarak tanımlanır.

Eğer bu null point düz bakış açısının dışında ise hasta gözlerini hizalamak, nistagmusu azaltarak görüşü iyileştirmek için bir kafa duruşu benimseyecektir. Bu bakış açısını belirlerken bazen yüz çevirme, çene kaldırma / alçalma, kafa eğme veya bir kombinasyon olabilir.

Oküler tortikolis herhangi bir yaşta ortaya çıkabilirken, tipik olarak doğumsal veya doğum sırasında ortaya çıkan kas-iskelet sorunlarına bağlı tortikolis daha erken oluşur.

Bunun nedeni, iki göz ile odaklanma yani binoküler görme gelişiminin 4 aylıkken başlaması, 2 yılda zirve yapması ve 4 yaşında iyi gelişmesidir. Yani göz sorunlarına bağlı boyun eğikliği genellikle 4-6 aydan önce ortaya çıkmaz ve bu aylarda ortaya çıkan boyun eğikliği mutlaka detaylı bir göz muayenesi ile ele alınmalıdır.

Göz Sorunlarında Bağlı Tortikolis Tedavisi Nasıl Yapılır?

Öncelikle tortikolis nedeninin ortaya çıkarılması birincil olarak tedavinin belirlenmesinde büyük önem taşır.

Öte yandan astigmat göz kayması ve bunun gibi göz sorunlarına yönelik tedavinin gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Tortikolis yani boyun eğikliği ancak farklı branşlardaki hekimlerin değerlendirilmesi ile yönetilebilecek bir sorundur. Mutlaka ihmal edilmeden olası tortikolis nedenlerinin tespit edilmesi gerekir. Bu nedenler arasında göz sorunları büyük önem taşımaktadır. Bu nedenler detaylı bir göz muayenesi yapılarak varsa göz sağlığının bozan sorunların giderilmesi gerekir.

Tortikolis eğer bir gizli göz kayması (superior oblik kası felci gibi) nedenle ortaya çıkmış ise, şaşılığın erken teşhisi ve düzeltilmesi boyun eğriliğinin kalıcı hale gelmesini muhtemelen engelleyecektir. Aksi halde boyun eğriliği kalıcı hale geçebilir aynı zamanda asimetrik yüz gelişimine de neden olabilir. Bu durumda yüzün bir yarısı diğerine göre daha uzun hale gelebilmektedir.

Tortikolis tedavisi hakkında sorularınız için bize Whatsapp iletişim hattımızdan ulaşabilirsiniz.

Ortopedik Nedenli Tortikolis

Ortopedik nedenli ortaya çıkan tortikolis; köprücük kemiği ile başın arka yüzü arasında dengeyi sağlayan kasın anne karnındaki gelişimi, doğum sırasında veya sonrasında hasar görmesi ile ortaya çıkar. Başın dengede durmasında önemli yer tutan sternoklediomastoid (skm) kasının nedeniyle güç kaybı yaşaması nedeniyle ortaya çıkmaktadır.

Bu kasın fonksiyonlarına yönelik yapılacak muayene ve testler ile teşhisi mümkündür. Yaşamın ilk 1 yılı içerisinde SKM kasına bağlı sorunlar %50-70 oranında düzelme şansına sahiptir. Bu nedenle bu konudaki cerrahi müdahaleler için çoğunlukla 1 yaş sonrasında planlama yapılmaktadır. Bu kararın ilgili branş klinisyeninin hastanın takip muayenelerinde zamanlamayı planlaması en uygun yaklaşım olacaktır.

Sternokleidomastoid kasındaki anormallik nedeniyle ortaya çıkan tortikolis doğumdan sonra 1-4 hafta içinde ortaya çıkar. Muayene ve yapılacak ultrasonografi incelemesi sonrasında teşhis konulması mümkündür.

Instagram’da bizi takip etmek için tıklayınız.